Black Friday olarak bilinen Şükran gününden sonra gelen ilk Cuma gününe, bu isim 1961 yılında Philedelphia’da alışverişten oluştan yoğun trafik ve zorluklar nedeniyle verildi. Bugün mağazalardaki aşırı derece indirimleriyle biliniyor. Amerika ve Kanada’da başlayan bu uygulama dünya genelinde yayıldı ve hem perakendecilerin hem de tüketicilerin sevdiği bir uygulama haline geldi.

black friday 2

Hatta bu uygulama o kadar popüler hale geldi ki 250 USD’ye A flat-screen televizyonlar, 50 USD’ye tablet bilgisayarlar, 50 USD’ye nevresim takımlar, 45 USD’ye UGG botlar, 20 USD’ye  makyaj takımları gibi  cazip indirim teklifleri sunan mağazalara koşan aşırı kalabalıktan kazalar, yaralanmalar meydana gelmeye başladı. Örneğin 2006 yılında Ohio’daki Wal-Mart müşterileri kapılar açılır açılmaz içeri doluşup, çalışanlara çarpıp yaralanmalara sebep oldu. 2008’de New York’da Wal-Mart’ın sabah 5’teki açılışını bekleyen müşteriler, kapının açılmasına sabredemeden kapıyı kırarak girdi ve bir çalışanın yaralanmasına sebep oldu. 2010 yılında Target mağazasındaki kuyruktaki bazı müşteriler uzun kuyruklara aradan girmeye kalkıp başka müşterileri tehdit etti. 2010 yılında Wisconsin’de bir kadın Toys’R’Us mağazasında kuyruklara aradan girip itiraz edenleri vurmakla tehdit ettiği için tutuklandı. Yani müşteri odaklı başlayan bir kurgu teklifler agresifleştikçe gittikçe tehlikeli bir hal almaya başladı.

black friday 3

Peki bunun Türkiye’deki yansıması nasıl oluyor? Bu çılgınlık Türkiye’ye de sıçradı. Önceki yıllarda bir-iki markanın dâhil olduğu bu indirim, bu yıl pek çok markanın katılımıyla tüketicinin ilgisini çekmeyi başardı. Silk&Cashmere, Banana Republic, MAC, Mango, Beymen ve Mudo sadece birkaç örnek.

black friday 4

Yalnız son yıllarda Amerika’da Black Friday kurgusu renk değiştirmeye başladı. Yaşanan bu olumsuz müşteri deneyiminin bu yılın Black Friday satış datasının nasıl etkilendiğine baktığımızda The National Retail Federation verilerine göre %1,5 satışlarda düşüş gözlemleniyor. Mağazalarda satışlar düşerken, online satışlarda %21 büyüme görüldü. Online satışların %60’ı da mobilden geliyor, belli ki mağazalardaki olumsuz deneyimlere karşı, 4G’nin genişlemesi, online/mobil kolay hızlı erişim müşteriye daha cazip gelmiş. Amazon gibi firmaların gelişmiş ve kullanıcı dostu aplikasyonları müşteri deneyimini kolaylaştırıyor.

black friday 5

Black Friday sonrası tüketicilerin iş gününe başladıkları Pazartesi günü için 2005 yılından beri Siber Pazartesi yani Cyber Mondays yerini almış durumda. Bu teklifler Black Friday karmaşasına karışmak istemeyen tüketiciler için uygun hale getirilmiş. Artık birçok marka da Cyber Monday için tekliflerini düzenliyorlar. Mobilde en az Black Friday kadar kuvvetli teklifler bulunmakta. Bir uygulamanızın olması çok önemli bu konuda. Push notifikasyonlarını kullanmak ve kampanyaların pazarlamasını iyi yapmak müşteriyi çok etkiliyor.

black friday 6

Bu konuda Domino’s ve Lilly Pulitzer gibi markaların uygulamaları başarılı gösteriliyor. Dominos ciddi bir indirim yapmış ve  teklifini direk iletmiş.  Bir giyim markası olan Lilly Pulitze ise dans eden kadın emojisi, ‘WILD’ gibi kelime seçimleriyle hem müşterinin sempatisini kazanmış hem de merak uyandırmış

black friday 7

Özetle bu yıl Black Friday süresince müşteriler perakendecilere müşteri deneyiminin önemini anlatmak için çok net bir mesaj verdiler. Mağazadaki o hengâmede çılgın indirimlerden yararlanmak yerine daha insani koşullarda düzgün müşteri deneyimi ile online yada mobilden alışverişi tercih ettiler. Böyle giderse yakın gelecekte Black Friday ismen devam etse bile mağazadaki çılgınlık yerini online ve mobil üzerinden tekliflere bırakacak. Ve şurası aşikarki bu yılın Black Friday kananı mobil oldu, önümüzdeki yıllarda mobilin daha enteresan kullanımları ile tüketicilerin 1 numaralı kanalı olucak.